Natri nitrat – Wikipedia tiếng Việt

Natri nitrat là hợp chất hoá học có công thức NaNO3. Muối này còn được biết đến với cái tên diêm tiêu Chile hay diêm tiêu Peru (do hai nơi này có lượng trầm tích lớn nhất) để phân biệt với kali nitrat, là một chất rắn màu trắng tan trong nước. Dạng khoáng vật còn có tên là nitratin, nitratit hay soda niter.

Natri nitrat được dùng như một chất nguyên vật liệu ; trong phân bón, nghề làm pháo hoa, nguyên vật liệu của bom khói, chất dữ gìn và bảo vệ, và như một tên lửa đẩy, cũng như thuỷ tinh và men gốm. Hợp chất này đang được khai thác cho những mục tiêu trên .
Những chuyến hàng natri nitrat tiên phong đến châu Âu cập bến ở Anh vào khoảng chừng những năm 1820 – 1825, nhưng không tìm được người mua nào và bị đổ xuống biển để tránh thuế. [ 1 ] [ 2 ] Tuy nhiên, cùng với thời hạn, những mỏ muối ở Nam Mỹ đã trở thành một nguồn kinh doanh thương mại phì nhiêu ( năm 1859, cả nước Anh tiêu thụ tổng số 47.000 tấn [ 2 ] ). Chile triển khai đại chiến với liên minh Peru và Bolivia trong cuộc cuộc chiến tranh Thái Bình Dương 1879 – 1884 và tiếp quản nguồn quặng lớn nhất. Năm 1919, Ralph Walter Graystone Wyckoff khám phá ra cấu trúc tinh thể của nó nhờ dùng chiêu thức tinh thể học tia X .

Nguồn tài nguyên[sửa|sửa mã nguồn]

Nguồn natri nitrat tự nhiên lớn nhất được tìm thấy ở Chile và Peru, nơi các muối nitrat kết rắn lại trong các trầm tích gọi là quặng caliche.[3] Trong hơn một thế kỷ, nguồn cung cấp chủ yếu cho thế giới được khai thác bằng thuốc nổ từ hoang mạc Atacama ở bắc Chile cho đến khi, sang thế kỷ 20, hai nhà hoá học người Đức Fritz Haber và Carl Bosch phát triển một quá trình sản xuất amonia từ không khí theo quy trình công nghiệp (xem quy trình Haber). Khi chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, nước Đức bắt đầu biến đổi amonia từ quy trình này sang diêm tiêu Chile nhân tạo, rất thiết thực như nguồn nguyên liệu tự nhiên trong việc sản xuất thuốc súng và các loại vũ khí khác. Vào thập niên 1940, quá trình chuyển đổi này gây nên một kết quả đầy kịch tính trong nhu cầu natri nitrat trong tự nhiên.

Chile vẫn là nguồn dự trữ caliche lớn nhất, với nhiều mỏ đang hoạt động ở các vùng Pedro de Valdivia, María Elena và Pampa Blanca, và ở đó nó thường được mệnh danh là vàng trắng. Natri nitrat, kali nitrat, natri sunfat và iod vẫn được khai thác bằng quá trình caliche. Cộng đồng dân cư vùng mỏ Humberstone và Santa Laura được tuyên bố là di sản thế giới vào năm 2005.

Natri nitrat được sản xuất trong công nghiệp bằng phản ứng trung hoà axit nitric với natri cacbonat .
Natri nitrat được dùng trong khoanh vùng phạm vi rộng như thể một loại phân bón và nguyên vật liệu thô cho quy trình sản xuất thuốc súng vào cuối thế kỷ 19. Nó hoàn toàn có thể tích hợp với sắt hydroxide để tạo nhựa thông .

Natri nitrat không nên bị lầm lẫn với hợp chất liên quan, natri nitrit.

Nó hoàn toàn có thể dùng trong sản xuất axit nitric khi phản ứng với axit sunfuric rồi tách axit nitric ra trải qua quy trình chưng cất phân đoạn, còn lại là bã natri hydrosunfat. Những người săn vàng dùng natri nitrat để điều chế nước cường toan hoàn toàn có thể hoà tan vàng và những sắt kẽm kim loại quý khác .Ứng dụng ít gặp hơn là một chất oxi hoá thay thế sửa chữa trong pháo hoa như thể một sự sửa chữa thay thế kali nitrat hầu hết có trong thuốc nổ đen và như một thành phần cấu trúc trong túi lạnh. [ 4 ]

Natri nitrat còn được dùng chung với kali nitrat cho việc bảo quản nhiệt, và gần đây, cho việc chuyển đổi nhiệt trong các tháp năng lượng mặt trời.

Ngoài ra nó còn dùng trong công nghiệp nước thải cho sự hô hấp tuỳ ý của vi sinh vật. Nitrosomonas, một loài vi sinh vật, hấp thụ nitrat thay vì oxi, làm cho loài này hoàn toàn có thể tăng trưởng tốt trong nước thải cần giải quyết và xử lý .

Mối chăm sóc về sức khoẻ[sửa|sửa mã nguồn]

Giông như natri nitrit, natri nitrat tạo nitrosamin, một chất gây ung thư ở người, gây nên sự phá huỷ DNA và làm ngày càng tăng thoái hoá tế bào. Các nghiên cứu và điều tra đã chỉ ra mối tương quan giữa hàm lượng nitrat và rủi ro tiềm ẩn chết do Alzheimer, đái tháo đường, và Parkinson, hoàn toàn có thể trải qua ảnh hưởng tác động của nitrosamin lên DNA. [ 5 ] Nitrosamin, hình thành từ thịt được giải quyết và xử lý bằng natri nitrat và nitrit, có tương quan đến ung thư dạ dày và ung thư thực quản. [ 6 ] Natri nitrat và nitrit có tương quan đến rủi ro tiềm ẩn cao mắc ung thư đại trực tràng. [ 7 ] Quỹ Nghiên cứu ung thư Vương quốc Anh [ 8 ] công bố rằng một trong những nguyên do mà thịt chế biến làm tăng rủi ro tiềm ẩn ung thư ruột kết là lượng nitrat chứa trong đó. Một lượng nhỏ nitrat trong thịt như chất dữ gìn và bảo vệ bị nghiên cứu và phân tích thành nitrit, thêm vào đó là lượng nitrit có sẵn trong thịt. Nitrit này sau đó phản ứng với những thức ăn giàu protein ( như thịt ) để tạo ra những hợp chất N-nitroso. Một vài hợp chất này được biết có năng lực gây ung thư. N-nitroso không chỉ hình thành khi thịt được giải quyết và xử lý mà còn khi thịt được tiêu hoá trong khung hình .

  • Chiến tranh Thái Bình Dương (hay chiến tranh diêm tiêu)

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Rate this post