Súc vật hoang – Wikipedia tiếng Việt

Một con ngựa hoang ở châu Âu Một con bồ câu hoang

Súc vật hoang hay còn gọi là thú hoang hoặc thú hoang đàn hay thú đi hoang (từ tiếng Latin là: fera có nghĩa là “một con thú hoang dã“) là thuật ngữ chỉ về những loài hoặc bầy đàn, nhóm, cá thể động vật sống trong tự nhiên hoang dã nhưng có nguồn gốc từ các cá thể động vật đã được thuần hóa. Từ “feral” trong tiếng Anh dùng để ám chỉ các loài thú vật không có thái độ thân thiện khi gặp người, thuật ngữ này cũng được áp dụng đối với các con thú nuôi trong nhà nhưng không tiếp xúc với người.

Nói một cách khác, súc vật hoang là những con vật nuôi được thuần hóa nhưng nay đã quay lại với môi trường tự nhiên hoang dã như tổ tiên của chúng. Giống như các loài du nhập, việc đưa các loài súc vật hoang vào các vùng không phải là loài bản địa và có thể phá vỡ các hệ sinh thái và trong một số trường hợp đã gây ra sự tuyệt chủng của các loài bản địa do chúng là loài xâm lấn. Việc loại bỏ các quần thể súc vật hoang là một trọng tâm chính của các chương trình phục hồi sinh thái đảo (Island restoration).

Theo định nghĩa chung một con súc vật hoang là một con vật tự thoát khỏi trạng thái nuôi nhốt hoặc giam giữ và đang sống một đời sống như một động vật hoang dã hoang dã thực thụ ( tự sinh tự diệt ) hoặc một động vật hoang dã có nguồn gốc từ những súc vật đó, tức là con cháu của những con súc vật hoang đẻ ra và liên tục sống trong tự nhiên. Các định nghĩa khác xác lập một súc vật hoang một con vật đã biến hóa để khỏi bị thuần hoá và trở nên hoang dã hóa. Một số ví dụ phổ cập về động vật hoang dã thông dụng đã kết thành quần thể hoang dã trong tự nhiên là ngựa hoang, chó hoang, dê hoang, mèo hoang, lợn hoang, lừa hoang, gà hoang, bồ câu hoang .Các nhà động vật hoang dã học thường loại trừ trong khái niệm này so với những loài hoang dã mà chúng thực sự hoang dã trước khi chúng thoát khỏi sự giam giữ chẵn hạn như những con hổ hay sư tử thoát khỏi vườn thú để chạy vào môi trường tự nhiên tự nhiên và chim đại bàng biển ( Haliaeetus albicilla ) gần đây đã được đưa vào Anh bị coi là hoang dã. Các loài hoang hóa này ( tức là không thuần hóa ) được nhập nội vào một chủ quyền lãnh thổ mới như thể một loài thích nghi thường không được xem là động vật hoang dã hoang dã .Một số động vật hoang dã quen thuộc khi thoát ra thiên nhiên và môi trường tự nhiên thi sinh sống thuận tiện và thành công xuất sắc, trong khi những loài khác lại ít có khuynh hướng đi long dong và thường không nhanh gọn thuần hóa bên ngoài. Một số loài sẽ thuận tiện tách rời khỏi con người, nhưng không đi lạc hay lây lan sinh sản thuận tiện. Những thành viên khác sẽ bỏ đi và đi tìm kiếm chủ quyền lãnh thổ mới hoặc nơi sinh sống mới. Việc sinh sôi nảy nở thành công xuất sắc hay thất bại phụ thuộc vào vào chính chúng và thiên nhiên và môi trường chúng đang hiện hữu và mức độ thức tỉnh bản tính hoang dã của chúng .
Những nhóm mèo hoang long dongNhững con mèo nhà sẽ trở lại môi trường tự nhiên sống tự nhiên của chúng khá thuận tiện cho một trạng thái hoang dã nếu nó không được chăm nom dạy dỗ khi còn non. Chúng hoàn toàn có thể là những con mèo nhà đi hoang hoặc bị chủ bỏ rơi ; hoặc là những con mèo thuộc giống mèo nhà nhưng sinh ra, lớn lên trọn vẹn trong môi trường tự nhiên ” hoang “. Những con mèo này, đặc biệt quan trọng là nếu chúng sinh sôi nảy nở, thường bị coi là loài gây hại ( sâu bệnh ) ở cả nông thôn và thành thị và hoàn toàn có thể bị đổ lỗi cho việc tàn sát những loài chim, bò sát và động vật hoang dã có vú địa phương nhỏ khác, về thực chất mèo là một loài săn mồi đặc biệt quan trọng nguy hại với những phẩm chất tự nhiên của nó cũng như tính tò mò lịch sử một thời .Một quần thể địa phương của những con mèo hoang sống trong một khu đô thị và sử dụng một nguồn thức ăn thường thì nhiều lúc được gọi là đàn mèo hoang hay lãnh địa mèo hoang. Khi mèo hoang trở nên nhân nhanh gọn, rất khó để trấn áp quần thể của chúng. Những trạm cứu hộ cứu nạn vật nuôi hay nơi trú ẩn vật nuôi cố gắng nỗ lực gật đầu nuôi những con mèo hoang, đặc biệt quan trọng là mèo con, nhưng thường bị quá tải bởi số lượng quá nhiều và nhiều nơi phải dùng đền việc an tử động vật hoang dã. Ở nông thôn, số lượng mèo hoang quá mức thường bị bắn giết .Trong nhiều trường hợp, những con mèo hoang có xuất thân là con cháu của những con mèo nhà bị những hành khách bỏ lại tại địa phương. Mèo vốn không phải là loài địa phương trên tổng thể những vùng miền của quốc tế, thế cho nên khi đi hoang chúng hoàn toàn có thể gây hại cho hệ sinh thái của tự nhiên do việc ăn thịt những loài địa phương ; nhất là trên những hòn đảo khi những con mèo hoang đôi lúc trở thành tác nhân cực kỳ có hại so với quần thể động vật hoang dã địa phương .Ảnh hưởng của việc mèo nhà xâm nhập vào quốc tế tự nhiên là yếu tố gây tranh cãi suốt một thế kỷ. Mèo hoang hoàn toàn có thể là một loài ăn thịt đáng sợ so với những sinh vật nhỏ, những con mèo lại tỏ ra ưa thích những loài động vật hoang dã địa phương vì về phương diện sinh thái xanh chúng tỏ ra ngây thơ hơn và dễ bị săn bắt hơn. Mèo hoang ở Úc là nguyên do gây ra sự suy giảm hoặc tuyệt chủng của những quần thể sinh vật địa phương trên những hòn đảo – nguyên do là chúng là một yếu tố ảnh hưởng tác động rất lớn đến những loài chim sống gần mặt đất hay những loài thú nhỏ địa phương .
Chó hoang hay còn gọi là chó vô chủ, chó thả rông, chó chạy rông, chó đi lạc, chó đi hoang, chó đường phố là thuật ngữ chỉ về những con chó nhà trong thực trạng không có chủ sở hữu, không tìm thấy, xác lập được chủ sở hữu, không có ai quản trị, coi sóc, nuôi dưỡng và sống trong thực trạng long dong. Ở Nước Ta, Số lượng chó hoang lên đến hàng trăm ngàn con, nguyên do của việc còn sót lại này là do những năm 1975, Hoa Kỳ đã luân chuyển loài chó này về nước, nhưng lúc bấy giờ vẫn còn sót lại do không được nuôi dưỡng, nên một số ít loài chó đã trở nên hoang dã. Tại Bang California, nơi có đến 1,2 triệu con chó gồm có vài chục ngàn con chó hoang [ 1 ] .Ở Nga, có khoảng chừng 35.000 con chó hoang đang long dong khắp Moscow ( Chó hoang ở Moscow ), mỗi một dặm vuông lại có 84 con chó trong đó tại khu vực tây nam Moscow, có khoảng chừng 30.000 tới 50.000 con chó hoang và có khoảng chừng 500 con chó hoang sống trong mạng lưới hệ thống tàu ngầm. Người ta hoàn toàn có thể thấy chó ở khắp nơi, chúng nằm trong sân những khu nhà, long dong gần những khu chợ và quầy hàng, ngủ trong những ga tàu điện ngầm và lối đi cho người đi bộ và hoàn toàn có thể nghe thấy chúng sủa và tru lên vào đêm hôm. Trong mạng lưới hệ thống tàu điện ngầm ở Moscow có không ít những con chó hoang mưu trí, có con chó hoang màu đen coi ga tàu là nhà, và canh giữ khu vực này khỏi những kẻ say rượu và những con chó khác. Những con chó hoang ở Moscow được sản sinh theo cách chó nuôi bị quẳng ra đường [ 2 ] .
Bò hoang hay bò thả rông là những con bò nhà đi hoang đàn, lạc bầy, gia súc lớn như bò nhà đã được thuần hóa từ thời kỳ đồ đá mới, nhưng hoàn toàn có thể tự xoay xở trong khoanh vùng phạm vi lan rộng ra trong nhiều tháng hoặc thậm chí còn nhiều năm với sự giám sát rất ít hoặc không có, đặc biệt quan trọng là chúng hoàn toàn có thể trở lại bản tính hoang dã do tập quán thả rông của 1 số ít hội đồng người. Tổ tiên của chúng được xem là khá hoang dại và dữ dằn như những con trâu Cape tân tiến .Những con bò ngày ngày hôm nay, đặc biệt quan trọng là những con được nuôi ở khoanh vùng phạm vi rộng ( trên những trang trại quy mô lớn ), nói chung là ngoan ngoãn và thuần tính hơn, nhưng khi bị rình rập đe dọa chúng vẫn hoàn toàn có thể hiển thị sự hiếu chiến và hung hăng như thể một chính sách phòng vệ nguyên thủy của chúng. Gia súc, đặc biệt quan trọng là những giống bò thịt, thường được phép đi long dong tự do ( thả rông ) ở Úc, New Zealand và một số ít Quần đảo Thái Bình Dương cùng với những quần thể động vật hoang dã hoang dã nhỏ đang chuyển vùng phía tây nam Hoa Kỳ và miền bắc Mexico. Loại gia súc này được gọi khác nhau là gia súc thả rông hay trâu bò thả rông ( mavericks ), hầu hết gia súc tự do chuyển dời ở những vùng định cư .
Một con ngựa hoang ở MỹCon Ngữa và lừa đã được con người thuần hóa khoảng chừng 5.000 năm trước Công nguyên, với tổ tiên là là những loài hoang dã trên đồng cỏ rộng khắp trên toàn quốc tế. Ở Bồ Đào Nha, ngựa hoang được gọi là Sorraia ; ngựa hoang ở Úc, chúng được gọi là Brumbies ; ở phía tây nước Mỹ, chúng được gọi là Mustang. Những quần thể hoang dã bị cô lập khác sống sót, gồm có ngựa hoang Chincoteague và ngựa hoang đảo chắn ( Banker ). Chúng thường được gọi là ” ngựa hoang “, nhưng đây là một sự nhầm lẫn .Có tồn những con ngựa thật sự ” hoang dã ” chưa khi nào được thuần hoá, đặc biệt quan trọng là ngựa hoang Mông Cổ Przewalski. Trong khi con ngựa khởi đầu là địa phương ở Bắc Mỹ, tổ tiên hoang dã đã tuyệt chủng hết vào cuối kỷ băng hà ở đầu cuối. Ở cả nước Australia và Châu Mỹ, những con ngựa ” hoang dã ” tân tiến đều có nguồn gốc từ những con ngựa thuần hóa do những nhà thám hiểm châu Âu và những người định cư và sau đó những con ngựa này đã trốn thoát, sinh sôi nảy nở đông đúc ra bên ngoài môi trường tự nhiên tự nhiên .

Những con lợn nhà (heo) đã thiết lập được một quần thể lợn hoang trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Úc, New Zealand, Hoa Kỳ, New Guinea và các đảo Thái Bình Dương, đặc biệt chúng là một loài gây hại nặng nề ở Hoa Kỳ. Lợn được đưa vào vùng Melanesian và Polynesian bởi người từ vài ngàn đến năm trăm năm trước và đến Châu Mỹ trong vòng 500 năm qua. Tại Úc, lợn thuần hóa đã trốn thoát vào khoảng thế kỷ 18, và bây giờ chiếm 40% dân số Úc với dân số ước tính khoảng 30 triệu đầu con.

Mặc dù những người định cư gốc Polynesia đã mang đến New Zealand nhưng những con heo chắc như đinh đến New Zealand, nhưng dân số đã bị tuyệt chủng vào thời kỳ thuộc địa của châu Âu, và tổng thể những con heo rừng ở New Zealand ngày này đều là con cháu của những đàn giống ở châu Âu. Nhiều đàn lợn rừng châu Âu cũng có khuynh hướng tách khỏi những con lợn nhà và do đó là những loài động vật hoang dã hoang hóa có kiến thức và kỹ năng sống sót rất tốt trong khoanh vùng phạm vi tự nhiên của những loài tổ tiên .Lợn nhà tiên phong được gia nhập đến châu Mỹ vào thế kỷ thứ mười sáu. Christopher Columbus được biết là đã cố ý phát tán heo nhà ở Tây Ấn trong chuyến đi thứ hai của mình để là nguồn thực phẩm dự trữ cung ứng cho những cuộc thám hiểm trong tương lai với một nguồn phân phối thực phẩm không tính tiền. Hernando de Soto được biết là đã gia nhập lợn nhà Á-Âu đến Florida năm 1539, mặc dầu Juan Ponce de León hoàn toàn có thể đã gia nhập những con lợn tiên phong vào đất liền Florida vào năm 1521 .Người Tây Ban Nha đem lợn rừng tới Bắc Mỹ trong thế kỷ 16 để ship hàng hoạt động giải trí săn bắn. Việc thực hành thực tế gia nhập lợn nhà vào Tân thế giới được liên tục trong suốt những tiến trình thám hiểm của thế kỷ XVI và XVII. Người ta cho rằng heo rừng hoang dã Á-Âu ( Sus scrofa scrofa ), mà bắt đầu giao động từ Anh sang châu Âu Nga hoàn toàn có thể có cũng đã được gia nhập vào thế kỷ 19 số lượng của chúng đã nhiều trong miền Nam Hoa Kỳ rằng họ đã trở thành một động vật hoang dã phổ cập để đi săn .Tại Mỹ, lúc bấy giờ, khoảng chừng 5 triệu con lợn hoang đang tung hoành khắp vương quốc này và trở thành yếu tố lớn so với giới chức nước này. Số lượng lợn rừng đạt mức cao nhất tại bang Texas. Lợn hoang xuất hiện tại ba phần tư số bang. Số lượng của chúng đang tăng nhanh gọn ở nhiều khu vực, chúng gây nên thiệt hại kinh tế tài chính 1,5 tỷ USD mỗi năm những thiệt hại mà chúng gây ra. Khả năng sinh sản cao là yếu tố chính giúp lợn hoang sinh sôi can đảm và mạnh mẽ. Sau khi chào đời 6 tháng, lợn cái đã hoàn toàn có thể mang thai. Chúng sinh ra trung bình sáu con mỗi lứa và mỗi năm chúng đẻ trung bình 1,5 lứa [ 3 ] .
Lạc đà hoang ở ÚcNhững con lạc đà một bướu đã được thuần hóa trong hơn 3.000 năm, cũng sẽ chuẩn bị sẵn sàng đi hoang. Một số lượng lớn những con lạc đà hoang ở Úc là hậu duệ của những đàn lạc đà đã trốn thoát được trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, tăng trưởng mạnh trong trong nước nước Úc ngày này. Trâu nước hoang tràn ngập ở Tây và Bắc Úc. nhà nước Úc khuyến khích việc săn bắt trâu rừng vì số lượng lớn của chúng .Dê nhà là một trong những sinh vật truyền kiếp nhất đã được thuần hóa, nhưng với tính nết ương ngạnh và bướng bỉnh bất tuân của chúng, những con dê đi lạc đàn hoặc tách đàn thuận tiện đi hoang và tự sinh tồn khá tốt và trở thành những con dê hoang, đặc biệt quan trọng là những con dê hoang ở Úc .Trái ngược với dê, người họ hàng của chúng là cừu là ít khi được biết đến là có thực trạng hoang hóa do mức độ ngoan hiền và nhờ vào vào con người, đồng thời dễ bị tổn thương trước săn bắt và thương tích, và do đó ít khi nhìn thấy trong một trạng thái hoang hóa ở. Tuy nhiên, ở những nơi có rất ít loài ăn thịt, chúng hoàn toàn có thể sống tốt, ví dụ trong trường hợp của giống cừu Soay. Cả hai con dê và cừu đôi lúc được cố ý thả ra và được phép đi hoang trên những điểm du lịch thăm quan trên hòn đảo mà liên tục đi biển để ship hàng như một nguồn thực phẩm sống dự trữ .Những con chim bồ câu trước kia được nuôi giữ để lấy thịt bồ câu hoặc thường là những con vật đưa thư ( bồ câu đưa thư ) và đã thiết lập được những quần thể hoang hóa ở những thành phố trên toàn quốc tế, chúng được biết đến là một trong những động vật hoang dã đô thị thành công nhất gọi là bồ câu đô thị hay bồ câu nhà hoang dã. Các nhóm vẹt hoang lớn xuất hiện ở nhiều nơi trên quốc tế, với loài vẹt đuôi hoa hồng, đuôi vượn đỏ và vẹo đuôi lùn đỏ bên ngoài môi trường tự nhiên sống tự nhiên của chúng và thích nghi tốt với môi trường tự nhiên ngoại ô .Các ong mật thường trốn thoát khỏi những trại nuôi và trở nên hoang dã từ những con ong được quản trị khi chúng kết bầy ; Tuy nhiên hành vi của chúng không khác gì hành vi của chúng khi bị giam giữ cho đến khi và trừ khi chúng cùng với những ong mật khác của một đàn di truyền khác, điều này hoàn toàn có thể khiến chúng trở nên ngoan ngoãn hơn hoặc hung ác hơn, nhất là những loài ong lai .Gà hoang hay còn gọi là gà đồng là giống gà hoang hóa có nguồn gốc từ gà nhà ( Gallus gallus domesticus ) đã thoát chạy rông ra môi trường tự nhiên tự nhiên. Trên quốc tế lúc bấy giờ, có khu vực bùng binh gà là một vòng xoay nằm trên đường A143, trên Bungay và Ditchingham bypass ở Suffolk, Anh. Bùng binh đã nổi tiếng là nơi sinh sống của một nhóm lớn của gà hoang, mà được cho ăn và chăm nom bởi một người đàn ông địa phương cho đến khi số lượng của chúng giảm và đã được di tán vào năm 2010. Chúng đã sống ở bên trong nhiều thập kỷ trước khi thiết kế xây dựng, và chưa có nhiều tài liệu về động vật hoang dã hoang dã và bệnh của chúng .
Mèo hoang hoàn toàn có thể là tác nhân gây tuyệt chủng của những loài sinh vật nhỏ địa phươngMột quần thể súc vật hoang hoàn toàn có thể có ảnh hưởng tác động đáng kể đến hệ sinh thái bằng cách ăn sạch những nhóm thực vật hoặc động vật hoang dã dễ bị tổn thương hoặc bằng cách cạnh tranh đối đầu sinh học với những loài địa phương. Động vật hoang hóa chiếm một phần đáng kể những loài xâm lấn, và hoàn toàn có thể là mối đe doạ so với những loài nguy cấp. Tuy nhiên, chúng cũng hoàn toàn có thể thay thế sửa chữa những loài bị mất đi từ hệ sinh thái khi con người đến một khu vực hoặc tăng đa dạng sinh học của một khu vực bị đổi khác bởi con người bằng cách hoàn toàn có thể sống sót trong nó theo những cách mà những loài địa phương không hề .Những con vật hoang này cũng hoàn toàn có thể gây ra thực trạng ô nhiễm di truyền hay ô nhiễm gen vì chúng hoàn toàn có thể lai tạp với những loài động vật hoang dã hoang dã địa phương, dẫn đến ô nhiễm di truyền ( không phải là một thuật ngữ rõ ràng ) nhiều lần rình rập đe dọa những loài quý và hiếm với sự tuyệt chủng. Các trường hợp gồm có vịt con nhím, heo rừng, chim bồ câu đá hoặc chim bồ câu, gà rừng đỏ ( Gallus gallus ) tức là tổ tiên của gà nhà, con cá chép, và cá hồi trong những năm gần đây .Các ví dụ khác về sự ô nhiễm gien di truyền nằm trong lịch sử vẻ vang tự tạo của những loài thủy phi. Chó hoang Dingo là những con chó hoang dã thật sự sẽ giao phối với những con chó có nguồn gốc khác, do đó dẫn đến việc thông dụng những giống lai Dingo và năng lực tuyệt chủng của những loài hoang dã hoang dã thuần chủng. Các nghiên cứu và điều tra tại Scotland đã nhận xét về một hiện tượng kỳ lạ tương tự như về sự trộn lẫn di truyền của mèo hoang hoang và những con đực hoang dã. Trong 1 số ít trường hợp như thỏ, ô nhiễm di truyền có vẻ như không được chú ý quan tâm. Có rất nhiều tranh luận về mức độ mà sự lai tạp hoang dã làm giảm sự thuần chủng của một loài hoang dã .

Về mặt kinh tế, súc vật hoang có thể cạnh tranh với gia súc trong gia đình và có thể làm suy giảm hàng rào, nguồn nước và thảm thực vật (bằng cách gặm cỏ quá mức hoặc phát tán hạt giống cây xâm lấn). Mặc dù tranh cãi gay gắt, một số trích dẫn như một ví dụ về sự cạnh tranh giữa ngựa hoang và gia súc ở miền tây Hoa Kỳ. Một ví dụ khác là dê cạnh tranh với gia súc ở Úc, hoặc dê làm giảm nhiều và tàn phá cây cối và thực vật ở các vùng bị ảnh hưởng mạnh do môi trường ở Châu Phi. Mất mát cho nông dân bởi số lượng chó hoang là phổ biến ở Ấn Độ.

Lợi ích kinh tế tài chính cũng được đặt ra vì nhiều con vật hoang nhiều lúc hoàn toàn có thể bị bắt với ngân sách thấp và do đó tạo thành một nguồn lực đáng kể. Trong hầu hết những lợn rừng Polynesia và Melanesia đều là những nguồn chính của lượng protein động vật hoang dã. Trước khi Đạo luật về Con Ngữa hoang năm 1971, những con ngựa mustang ở Mỹ đã bị bắt và bán cho việc lấy thịt ngựa. Tại Úc, dê hoang, lợn hoang và lạc đà hoang được săn bắt, thu gon để xuất khẩu để kinh doanh thịt của chúng. Vào những thời gian nhất định, động vật hoang dã nhiều lúc bị cố ý bỏ phí, thường là trên những hòn hòn đảo, cần được tịch thu vì doanh thu hoặc việc sử dụng thức ăn cho hành khách ( đặc biệt quan trọng là thuỷ thủ ) .
Việc tạp giao ( lai chéo ) ngẫu nhiên của những loài súc vật hoang hoàn toàn có thể làm hại những chương trình sinh sản của những động vật hoang dã đã được nuôi dưỡng, sự xuất hiện của chúng cũng hoàn toàn có thể kích thích con vật trốn thoát. Các quần thể súc vật hoang cũng hoàn toàn có thể truyền bệnh truyền nhiễm cho những đàn gia súc. Giá trị khoa học cũng được đề cập đến vì quần thể động vật hoang dã hoang hóa là nguồn tốt để điều tra và nghiên cứu động lực về dân số, đặc biệt quan trọng là về sinh thái xanh và hành vi ( ethology ) trong một khoanh vùng phạm vi rộng những loài được biết đa phần ở một vương quốc .Những quan sát này hoàn toàn có thể phân phối thông tin có ích cho những nhà nhân giống những đàn giống hoặc những chủ sở hữu khác của những đặc thù địa phương được thuần hoá ( tức là những loài động vật hoang dã cùng loài ). Đa dạng di truyền cũng được ghi nhận ở những quần thể súc vật hoang nhiều lúc bảo tồn hoặc tăng trưởng những đặc thù không luôn luôn sống sót ở mức tương tự thuần hóa rất đầy đủ. Do đó, chúng góp thêm phần vào sự đa dạng sinh học và thường xứng danh được bảo tồn, hoàn toàn có thể là trong thiên nhiên và môi trường hoang dã của chúng hoặc là vật nuôi .

  • Suyk, H.Y., Neff, B.D., Quach, K., Morbey, Y.E. (2012). Evolution of introduced Chinook salmon (Oncorhynchus tshawytscha) in Lake Huron emergence of population genetic structure in less than 10 generations. Ecology of Freschwater Fish 21, 235-244.
  • Christopher Lever, 1996. Naturalized birds: feral, exotic, introduced or alien? British Birds 89(8):367–368.
  • Bagavathiannan, M.V.; Van Acker, R.C. (2008), “Crop ferality: Implications for novel trait confinement”, Agriculture, Ecosystems & Environment, 127 (1–2): 1–6, doi:10.1016/j.agee.2008.03.009
  • Marvin, Garry; McHugh, Susan (eds.). Routledge Handbook of Human-Animal Studies. Routledge International Handbooks. ISBN 9780415521406

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Rate this post