Hồng ngọc – Wikipedia tiếng Việt

Hồng ngọc (tiếng Đức: Rubin, tiếng Anh: Ruby), là một loại đá quý thuộc về loại khoáng chất corundum. Chỉ có những corundum màu đỏ mới được gọi là hồng ngọc, các loại corundum khác được gọi là xa-phia. Màu đỏ của hồng ngọc là do thành phần nhỏ của nguyên tố crôm lẫn trong ngọc tạo nên. Hồng ngọc có tên tiếng Anh là ruby, xuất phát từ ruber trong tiếng La tinh có nghĩa là “màu đỏ”. Hồng ngọc trong tự nhiên rất hiếm, các loại hồng ngọc được sản xuất nhân tạo tương đối rẻ hơn.

Tính chất vật lý[sửa|sửa mã nguồn]

Hồng ngọc có độ cứng là 9,0 theo thang độ cứng Mohs. Giữa những loại đá quý tự nhiên chỉ có moissanit và kim cương là cứng hơn hết, trong đó kim cương có độ cứng là 10 còn moissanit có độ cứng giao động trong khoảng chừng giữa kim cương và hồng ngọc. Công thức hóa học của hồng ngọc là Al 2 O 3, ở dạng α – alumina với một phần nhỏ những ion Cr 3 + sửa chữa thay thế vị trí của Al3 + trong mạng tinh thể. Mỗi ion Cr3 + link với 6 ion O2 – nằm ở những đỉnh của hình tám mặt. Với cấu trúc như vậy, chúng có khuynh hướng hấp thụ ánh sáng trong vùng từ xanh lục đến tím thế cho nên cho đá có màu đỏ. Một phô-tôn đi qua cấu trúc của tinh thể chỉ trong một vài 10 − 12 giây và Open hiện tượng kỳ lạ lân quang phát ra ánh sáng màu đỏ có bước sóng 0,672 micromet. Màu đỏ này tích hợp với màu đỏ do hấp thụ màu xanh lục và tím từ ánh sáng trắng làm cho ánh của ngọc sáng hơn. Tất cả hồng ngọc trong tự nhiên đều bị lỗi như màu tạp và những tinh thể dạng kim của rutil. Các nhà nghiên cứu đá quý dùng tín hiệu rutil để phân biệt hồng ngọc tự nhiên và loại tổng hợp hoặc loại có đặc thù giống như hồng ngọc. Thường những loại ngọc thô cần phải nung trước mài ( cắt ). Hầu hết hồng ngọc ngày này đều được giải quyết và xử lý ở một mức độ nào đó và người ta thường dùng chiêu thức giải quyết và xử lý nhiệt. Tuy nhiên, cũng có những loại hồng ngọc không cần giải quyết và xử lý vẫn có giá trị rất tốt. Một số hồng ngọc được giải quyết và xử lý mặt phẳng trên bóng sao cho khi ánh sáng phản xạ sẽ thấy được hình ngôi sao 5 cánh 3 cánh hay 6 cánh, với cách này sẽ bộc lộ được hình ảnh tốt nhất khi có nguồn ánh sáng đơn chiếu vào nhìn giống như ánh sáng đang chuyển dời hay viên ngọc xoay tròn .

Phân bố hồng ngọc tự nhiên trên quốc tế[sửa|sửa mã nguồn]

Ngoại trừ châu Nam Cực ra những châu khác đều có mỏ hồng ngọc. Thường chỉ có hồng ngọc từ châu Á mới được yêu thích. Myanma, Xứ sở nụ cười Thái Lan và Sri Lanka, nơi những mỏ khởi đầu hiếm đi, là những nước xuất khẩu quan trọng nhất. Hồng ngọc cũng được tìm thấy ở Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan, Afghanistan và Nước Ta. Hồng ngọc từ châu Phi ( Kenya, Tanzania … ) cũng có giá trị cao. Bắc Mỹ ( Bắc Carolina ), Nam Mỹ ( Colombia ) và ở Úc chỉ có ít quặng mỏ hồng ngọc. Ở châu Âu người ta cũng đã phát hiện loại đá quý này ở Phần Lan, Na Uy và Macedonia. Hồng ngọc từ mỗi nước có những khác nhau nhỏ .

Các yếu tố ảnh hưởng tác động đến chất lượng ngọc[sửa|sửa mã nguồn]

Màu: để đánh giá chất lượng đá quý, màu là yếu tố quan trọng nhất. Màu gồm 3 thành phần: màu (hue), sự bão hòa và sắc (tone). Màu đề cập đến màu như thuật ngữ thường sử dụng. Đá quý trong suốt khi có màu là các màu: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, đỏ tía và hồng. Sáu màu đầu được đề cập trong dãy quang phổ nhìn thấy, 2 màu sau là màu được trộn. Đỏ tía là màu nằm giữa đỏ và xanh, hồng là bóng mờ của màu đỏ. Trong tự nhiên hiếm gặp màu nguyên thủy vì vậy khi nói màu của đá quý ta đề cập đến màu thứ cấp. Trong hồng ngọc, màu nguyên thủy phải là đỏ. Tất cả các màu còn lại của nhóm đá quý corundum đều gọi là xa-phia. Hồng ngọc cũng có thể có màu thứ cấp như: cam (đỏ vàng), đỏ tía, tím và hồng.

Hồng ngọc tốt nhất là loại sáng có sắc tối đến trung bình .

Xử lý nâng cao giá trị[sửa|sửa mã nguồn]

Đá quý thường được giải quyết và xử lý để làm tăng giá trị của chúng. Vào cuối thập niên 90 của thế kỷ 20 một lượng lớn hồng ngọc đã giải quyết và xử lý nhiệt được tung ra thị trường đã làm giảm giá hồng ngọc .Nâng cao chất lượng như biến hóa sắc tố, tăng độ trong suốt bằng cách hòa tan rutil, và trám những khe nứt .Phương pháp giải quyết và xử lý thường thì là dùng nhiệt. Hầu hết hồng ngọc có giá trị thấp trên thị trường đề là hồng ngọc thô được giải quyết và xử lý nhiệt để nâng cao sắc tố, vô hiệu một chút ít màu đỏ tía, xanh. Quá trình giải quyết và xử lý diễn ra ở nhiệt độ khoảng chừng 1800 °C ( 3300 °F ). [ 1 ] Một số hồng ngọc phải qua quy trình nung ” low tube heat “, khi đá được nung nóng bởi nhiệt của than đá khoảng chừng 1300 °C ( 2400 °F ) trong vòng 20 đến 30 phút, chỉ có những sợi tơ bị phá vỡ và sắc tố được cải tổ .

Một phương pháp ít được chấp nhận hơn được nhiều người biết đến trong những năm gần đây là thêm thủy tinh chì vào. Thêm vào trong các khe nứt của hồng ngọc bằng thủy tinh chì để tăng độ trong suốt. Quá trình này gồm 4 giai đoạn:

  1. Đá thô được đánh bóng để loại bỏ các tạp chất trên bề mặt vì các chất này sẽ ảnh hưởng đến các bước sau
  2. Các chỗ xù xì sẽ được làm sạch bằng acid flohydrite
  3. Quá trình xử lý nhiệt đầu tiên sẽ không cho bất cứ chất gì vào, chủ yếu là loại bỏ các tạp chất trong các khe nứt. Quá trình này được thực hiện ở nhiệt độ khoảng 1400 °C (2500 °F), các sợi tơ rutil thường không bị ảnh hưởng khi nhiệt độ khoảng 900 °C (1600 °F)
  4. Quá trình xử lý nhiệt tiếp theo được thực hiện trong lò điện có bổ sung một số chất hóa học khác. Việc pha trộn và hòa tan bột thủy tinh có chứa chì được thực hiện trong giai đoạn này. Hồng ngọc được nhấn chìm trong dầu, sau đó phủ bột thủy tinh, đặt vào lò nung khoảng 900 °C (1600 °F) trong điều kiện oxy hóa trong vòng một giờ. Bột màu vàng khi nung sẽ chuyển sang trong suốt đến vàng và nhuộm vào toàn bộ vết nứt của hồng ngọc. Sau khi làm lạnh màu được đưa vào chuyển hoàn toàn thành trong suốt và nâng cao độ trong suốt của hồng ngọc.

Nếu cần thêm vào màu gì thì dùng bột thủy tinh với những chất nhuộm màu như đồng hoặc những oxide sắt kẽm kim loại khác như natri, calci, kali …Quá trình nung thứ 2 hoàn toàn có thể được triển khai lập lại 3 đến 4 lần thậm chí còn dùng những cách trộn khác nhau. [ 2 ] Hồng ngọc loại này thường không được phủ acid boric hoặc những chất bảo vệ mặt phẳng khác nên mặt phẳng nó không được bảo vệ giống như kim cương .

Hồng ngọc tổng hợp[sửa|sửa mã nguồn]

Năm 1837 Gaudin tạo ra hồng ngọc tổng hợp từ nhôm nóng chảy ở nhiệt độ cao và chất tạo màu crôm. Năm 1847 Edelman tạo ra xa-phia trắng từ nhôm trong acid boric. Năm 1877 Frenic và Freil tạo ra tinh thể corundum từ bột đá. Frimy và Auguste Verneuil tạo ra hồng ngọc tự tạo từ BaF2 và Al2O3 nóng chảy với chất tạo màu crôm. Năm 1903 Verneuil thông tin hoàn toàn có thể sản xuất hồng ngọc tổng hợp ở mức độ thương mại từ quy trình nóng chảy. [ 3 ]

Các quá tạo ra hồng ngọc nhân tạo khác như quá trình Czochralski, quá trình tan chảy bằng chất xúc tác (flux process), và quá trình thủy nhiệt. Hầu hết hồng ngọc tổng đều được thực hiện bằng quá trình nóng chảy, là phương pháp ít tốn chi phí. Hồng ngọc tổng hợp vẫn đẹp và hoàn hảo khi nhìn bằng mắt thường, nhưng khi phóng đại có thể thấy những vết khía trên mặt hoặc các túi khí nhỏ bên trong. Càng ít những đặc điểm trên thì hồng ngọc càng có giá trị. Chất phụ gia được thêm vào hồng ngọc tổng hợp vì vậy có thể phân biệt được hồng ngọc tổng hợp, nhưng các thử nghiệm đá quý học cần thiết chỉ để nhận biết dạng nguyên thủy của nó.

Hồng ngọc tổng hợp được sử dụng trong ngành kỹ thuật với công dụng tựa như như hồng ngọc tự nhiên. Các que hồng ngọc được sử dụng để tạo ra tia lazer đỏ và maser ( thiết bị tích tụ nguồn năng lượng để tạo ra tia lazer ). Công trình tiên phong được triển khai bởi Theodore H. Maiman năm 1960 [ 4 ] ở Hughes Research Laboratories vùng Malibu, California, đã vượt qua những nhóm nghiên cứu và điều tra như Charles H. Townes ở trường Đại học Columbia, Arthur Schawlow ở Bell Labs, [ 5 ] và Gould thuộc công ty TRG ( Technical Research Group ). Maiman dùng hồng ngọc tổng hợp dạng rắn phân phối ánh sáng để tạo ra tia lazer màu đỏ với bước sóng 694 nm ( nm ) .Các loại có dạng hồng ngọc cũng xuất hiện trên thị trường như spinen đỏ, garnat đỏ, và thủy tinh màu. Thời đại Roma vào thế kỷ 17, đã có kỹ thuật tạo ra màu đỏ, bằng cách đốt lông cừu màu đỏ ở đáy của lò sưởi, và được đặt bên dưới đá giả. [ 6 ] Trên thị spinen đỏ được gọi là ” balas ruby ” và tourmalin đỏ là ” rubellite “, đều này hoàn toàn có thể làm cho người tiêu dùng dễ bị nhầm lẫn. Các thuật ngữ này không được những nhà đá quý học khuyến khích sử dụng như LMHC ( Laboratory Manual Harmonisation Committee ) .

  • Bảo tàng Quốc gia về Lịch sử Tự nhiên ở Washington, D.C. đã nhận được một trong những viên hồng ngọc lớn và đẹp nhất thế giới. Viên hồng ngọc Burmese nặng 23.1 cara (4.6 g), nạm vào một chiếc nhẫn bạch kim cùng với kim cương, đã được quyên góp bởi doanh nhân và nhà hảo tâm Peter Buck để tưởng nhớ người vợ quá cố Carmen Lúcia. Viên ngọc này mang một màu đỏ rực rỡ cũng như độ trong suốt đặc biệt. Viên ngọc được khai thác ở vùng Mogok của Miến Điện vào những năm 1930.
  • Năm 2007, hãng trang sức Garrard & Co đã đăng lên trang web của mình một viên hồng ngọc hình trái tim nặng 40.63 cara.
  • Ngày 13/14 tháng 12 năm 2011, bộ sưu tập trang sức của Elizabeth Taylor đã được Christie’s bán đấu giá. Đáng chú ý là chiếc nhẫn với một viên hồng ngọc 8.24 cara phá kỷ lục về giá trên mỗi một cara đối với hồng ngọc (512,925 đô la Mỹ một cara, tức tổng cộng 4.2 triệu đô la Mỹ) và sợi dây chuyền được bán với giá trên 3.7 triệu đô la Mỹ.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Rate this post